سيد محمد على ايازى
87
كاوشى در تاريخ جمع قرآن ( فارسى )
كافى برمىآيد مصحف حضرت فاطمه سخنى است از اسرار علم ، همچنانكه امام جعفر صادق ( ع ) فرموده در آن حرفى از قرآن نيست ، بلكه در آن علم به پيش آمدهاى آينده است . « 1 » مرحوم سيد شرف الدين عاملى در المراجعات مىگويد : « مصحف حضرت فاطمه امثال و حكم و موعظه و سخنان عبرت آميز و اخبار بوده است . » « 2 » بنابراين ، مصحف الزاما به معناى قرآن نيست و تعبير به مصحف در آن دوران ، عام تراز معنايى است كه الآن ما از آن مىفهميم و شامل هرگونه كتابى مىشده است . در تأييد اين نظر ، مرحوم مجلسى در كتاب بحار الانوار ، روايتى را نقل مىكند كه خصوصيت اين مصحف چنين بوده كه حضرت ، تأويل و توضيح هر آيه را ذكر مىكرده و آياتى كه دلالت بر حكمى حلال يا حرام يا كلا بيان حكمى داشته توضيح مىداده است . « 3 » به همين دليل جناب آقاى معرفت با استظهار از روايات و اقوال گزارشگران ، دربارهء ويژگىهاى اين مصحف نوشتهاند : « اين كتاب داراى ويژگىهاى مخصوص به خود بوده ، زيرا كيفيت قرائت و قرائت پيامبر را همانطور كه حضرتش املا كرده بود ، حرف به حرف نوشته بود ، همراه با توضيحات و بيان مناسبات نزول آيه و مكانى كه نازل شده بود ، و ساعتى كه نازل شده و اشخاصى كه درباره آنها ، آيات نازل شده بود ، آورده بود .
--> ( 1 ) بلاغى ، آلاء الرحمان / 27 ، بيروت ، دار احياء التراث العربى . ( 2 ) سيد شرف الدين ، المراجعات ، مراجعة 110 / 285 ، بيروت ، دار المرتضى . ( 3 ) مجلسى ، بحار الانوار ، ج 89 / 40 و 41 ، چاپ بيروت ؛ كتاب سليم بن قيس ، ج 2 / 657 ، نشر الهادى .